Tài sản mã hóa là gì? Tài sản số là gì? Giải thích theo Luật 71/2025

Từ ngày 01/01/2026, lần đầu tiên luật Việt Nam có định nghĩa chính thức cho "tài sản số" và "tài sản mã hóa". Các định nghĩa này nằm ở Điều 46 và Điều 47 Luật Công nghiệp công nghệ số (số 71/2025/QH15). Bài này giải thích từng khái niệm bằng lời dễ hiểu, theo đúng văn bản gốc.

Tài sản số là gì?

Theo Điều 46 Luật 71/2025:

Tài sản số là tài sản theo quy định của Bộ luật Dân sự, được thể hiện dưới dạng dữ liệu số.

Nói gọn: tài sản số là một loại tài sản thật sự theo Bộ luật Dân sự — giống nhà, xe, tiền gửi — chỉ khác là nó tồn tại dưới dạng dữ liệu số.

Tài sản số gồm những nhóm nào?

Điều 47 chia tài sản số làm 3 nhóm:

1. Tài sản ảo
2. Tài sản mã hóa
3. Tài sản số khác

Tài sản mã hóa là gì?

Theo Điều 47, tài sản mã hóa là loại tài sản số sử dụng công nghệ mã hóa (hoặc công nghệ số có chức năng tương tự) để xác thực tài sản trong quá trình tạo lập, phát hành, lưu trữ, chuyển giao.

Luật cũng nói rõ tài sản mã hóa không bao gồm chứng khoán, các dạng số của tiền pháp định (tiền do nhà nước phát hành) và tài sản tài chính khác theo pháp luật về dân sự, tài chính.

Tài sản ảo là gì?

Cũng theo Điều 47, tài sản ảo là loại tài sản số trên môi trường điện tử, có thể dùng cho mục đích trao đổi hoặc đầu tư. Tài sản ảo cũng không bao gồm chứng khoán, các dạng số của tiền pháp định và tài sản tài chính khác.

Bitcoin thuộc nhóm nào?

Luật không gọi tên Bitcoin. Nhưng mỗi giao dịch Bitcoin đều được xác thực bằng công nghệ mã hóa — đúng như định nghĩa ở trên. Vì vậy cách hiểu phổ biến hiện nay là Bitcoin thuộc nhóm tài sản mã hóa, tức là một loại tài sản.

Là tài sản thì có ý nghĩa gì với bạn?

• Được sở hữu. Bạn có quyền sở hữu Bitcoin như một tài sản; về nguyên tắc có thể để lại thừa kế, có thể phải chia khi ly hôn.
• Không phải tiền. Bitcoin không phải phương tiện thanh toán hợp pháp ở Việt Nam. Dùng Bitcoin để trả tiền hàng có thể bị phạt 50–100 triệu đồng (Nghị định 88/2019, sửa bởi Nghị định 143/2021).
• Mua bán phải qua tổ chức được cấp phép. Theo Nghị quyết 05/2025/NQ-CP, chỉ được mua bán qua tổ chức được Bộ Tài chính cấp phép — và hiện chưa có tổ chức nào nhận giấy phép chính thức. Xem danh sách cập nhật hằng ngày tại Sàn giao dịch được cấp phép.
• Bán phải đóng thuế. Thuế thu nhập cá nhân 0,1% trên giá bán mỗi lần, không phải trên tiền lãi (Thông tư 32/2026/TT-BTC).

Câu hỏi thường gặp

Tài sản số có phải là tiền không? Không. Tài sản số là tài sản, nhưng không phải phương tiện thanh toán. Ở Việt Nam chỉ được thanh toán bằng tiền Đồng và các phương tiện thanh toán pháp luật cho phép.

Chỉ giữ Bitcoin trong ví có vi phạm không? Luật cho phép sở hữu tài sản mã hóa. Riêng trường hợp chỉ giữ trong ví hoặc trên sàn nước ngoài mà không mua bán thì hiện chưa có hướng dẫn cụ thể — đừng tin những lời khẳng định chắc chắn khi chưa có văn bản.

Tài sản mã hóa khác tài sản ảo ở đâu? Theo Điều 47, tài sản mã hóa được định nghĩa qua việc dùng công nghệ mã hóa để xác thực khi tạo lập, phát hành, lưu trữ, chuyển giao; tài sản ảo được định nghĩa qua mục đích trao đổi hoặc đầu tư. Hai nhóm đều loại trừ chứng khoán, tiền pháp định dạng số và tài sản tài chính khác.

Xem thêm: dòng thời gian luật tài sản số Việt Nam và từ điển thuật ngữ.